{"id":1643,"date":"2017-05-10T14:31:19","date_gmt":"2017-05-10T12:31:19","guid":{"rendered":"http:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/?page_id=1643"},"modified":"2018-12-27T10:49:44","modified_gmt":"2018-12-27T09:49:44","slug":"1643-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/gl\/1643-2\/","title":{"rendered":"Sala II | O noso planeta"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>A Biosfera \u00e9 a parte da Terra onde \u00e9 posible a vida. Nela todo est\u00e1 interrelacionado. A atmosfera interv\u00e9n no ciclo da auga e proporciona gases para a respiraci\u00f3n e a fotos\u00edntesis. As plantas proporcionan alimento e os\u00edxeno aos animais. Estes producen di\u00f3xido de carbono, o cal \u00e9 absorbido polas plantas. O chan cont\u00e9n nutrientes para as plantas. Os seres vivos, ao morrer, descomp\u00f3\u00f1ense e devolven ao medio os elementos que os compo\u00f1\u00edan.<\/p>\n

Nesta sala expl\u00edcase a importancia de todos os seus compo\u00f1entes: o aire, a auga, o chan e os propios seres vivos.<\/p>\n

\"37.1\"<\/a>Aire para todos<\/strong><\/p>\n

A presenza da Atmosfera \u00e9 fundamental para que exista vida sobre a Terra: filtra o paso de radiaci\u00f3ns prexudiciais para a vida (como os raios X ou os ultravioleta), prot\u00e9xenos fronte ao impacto dos meteoritos, conserva a calor do Sol do mesmo xeito que o far\u00eda un invernadoiro, cont\u00e9n os gases imprescindibles para a respiraci\u00f3n e a fotos\u00edntesis, serve como medio para a transmisi\u00f3n do son e determina os cambios meteorol\u00f3xicos.<\/p>\n

\"\"<\/a>Meteorolox\u00eda<\/strong><\/p>\n

Os rexistros instrumentais do tempo te\u00f1en, no mellor dos casos, uns douscentos anos de antig\u00fcidade, pero fai s\u00f3 uns 50 que existe unha rede de estaci\u00f3ns mundial que rexistra sistematicamente datos de temperatura, humidade e vento. Agora recibimos mill\u00f3ns de datos cada d\u00eda, que se procesan a trav\u00e9s de modernos sistemas inform\u00e1ticos.<\/p>\n

Aqu\u00ed temos os datos recolleitos na estaci\u00f3n meteorol\u00f3xica autom\u00e1tica situada na terraza do Centro Social. Grazas a unha serie de medidores env\u00edanos informaci\u00f3n instant\u00e1nea sobre velocidade do vento, temperatura, humidade, etc.<\/p>\n

\"\"<\/a>Meteosat<\/strong><\/p>\n

Meteosat son sat\u00e9lites meteorol\u00f3xicos desenvolvidos pola Axencia Espacial Europea. Tr\u00e1tase de pequenas l\u00faas artificiais de tipo geoestacionario que env\u00edan continuas informaci\u00f3ns sobre os contidos en vapor de auga das distintas capas da atmosfera, e das temperaturas da terra e do mar. Estes datos complementan os obtidos nas estaci\u00f3ns de superficie.<\/p>\n

Aqu\u00ed rec\u00edbense as imaxes procedentes de Meteosat. Ademais podemos ver a evoluci\u00f3n das nubes en distintos puntos do planeta. A maqueta \u00e9 unha representaci\u00f3n do sat\u00e9lite meteorol\u00f3xico Meteosat.<\/p>\n

\"hidratame1\"<\/a>Hidr\u00e1tame<\/strong><\/p>\n

Queres ver o aspecto que ter\u00eda a Terra se nela non existise auga? Con este xogo poder\u00e1s hidratar a Terra ata alcanzar a situaci\u00f3n actual. Coas t\u00faas propias mans arrastrar\u00e1s a auga doce e salgada cara \u00e1 Terra para conseguilo.<\/p>\n

Cando a haxas hidratado ben poder\u00e1s explorar diversos aspectos do noso planeta.<\/p>\n

\"\"<\/a>L\u00edquido elemento<\/strong><\/p>\n

Os oc\u00e9anos son o punto de partida e de chegada do ciclo da auga sobre a Terra. O 97,3% da hidrosfera constit\u00faeno os oc\u00e9anos. O resto est\u00e1 formado maioritariamente por r\u00edos, lagos, glaciares, augas subterr\u00e1neas e unha pequena parte presente na atmosfera ou formando parte da materia viva.<\/p>\n

A maqueta representa o ciclo da auga: a evaporaci\u00f3n da auga da superficie do mar, a formaci\u00f3n das nubes que, posteriormente, descargan a auga en forma de choiva para formar lagos e r\u00edos que devolven, finalmente, a s\u00faa auga ao mar.<\/p>\n

\"\"<\/a>Un aspirador celeste<\/strong><\/p>\n

Os tornados son bulebules que se estenden desde as nubes ata a superficie terrestre. Despr\u00e1zanse rapidamente, cambiando de direcci\u00f3n de forma err\u00e1tica e causando unha gran destruci\u00f3n. Poden chegar a transportar polo aire coches, animais e ata nenos, pois o aire vira en espiral a enormes velocidades (crese que ata de 800 km.\/hora). Aqu\u00ed vemos como se forma un tornado, un dos fen\u00f3menos atmosf\u00e9ricos m\u00e1is violentos presentes na natureza.<\/p>\n

\"\"<\/a>E con todo, m\u00f3vese<\/strong><\/p>\n

Un ?quebracabezas?, cuxas pezas son os distintos continentes, serve para explicar os movementos das placas tect\u00f3nicas. Os continentes non sempre estiveron coa distribuci\u00f3n que vemos actualmente. \u00c1 dereita do quebracabezas vemos distintas fases polas que pasaron. Por exemplo, nalg\u00fan momento o continente africano e o americano estiveron unidos polo que podemos ver que as s\u00faas costas p\u00f3dense encaixar.<\/p>\n

A semiesfera m\u00f3stranos as distintas capas da Terra: a m\u00e1is externa \u00e9 a cortiza, a continuaci\u00f3n o manto e finalmente o n\u00facleo.<\/p>\n

A ?escultura? de granito indica a separaci\u00f3n que se produce entre Europa e \u00c1frica con respecto a Am\u00e9rica cada 4 anos: uns 8cm…<\/p>\n

\"\"<\/a>Pedra viva<\/strong><\/p>\n

Neste m\u00f3dulo temos 9 mostras de rocas que son importantes en Galicia, ben pola s\u00faa abundancia, o granito, ou por reunir caracter\u00edsticas especiais como a eclogita galega que \u00e9 estudada por cient\u00edficos de todo o mundo. Estas son: granito, lousa, eclogita, esquisto, gneis, calcaria, lignito, arenisca, serpentinita. No computador podemos obter informaci\u00f3n sobre cada unha delas, localizalas nun sinxelo mapa xeol\u00f3xico e ver o seu micrograf\u00eda (imaxe obtida con microscopio petrogr\u00e1fico). Nela dist\u00ednguense os minerais que a compo\u00f1en.<\/p>\n

\"\"<\/a>Formaci\u00f3n de chans<\/strong><\/p>\n

A formaci\u00f3n do chan comeza cando axentes meteorol\u00f3xicos (choiva, xeadas, etc.) e organismos sinxelos (l\u00edquenes, bri\u00f3ns, etc.) act\u00faan fragmentando a roca nai para formar unha capa de part\u00edculas. Sobre ela as\u00edntanse vexetais m\u00e1is complexos, cuxos restos pasar\u00e1n a formar o que chamamos humus. Componse as\u00ed a capa m\u00e1is superficial do chan, denominada horizonte A. Simultaneamente, a roca nai s\u00e9guese alterando en profundidade e f\u00f3rmase outra capa, o horizonte C.<\/p>\n

Todas estas fases podemos velas nunha maqueta e un esquema explicativo.<\/p>\n

\"\"<\/a>Chans galegos<\/strong><\/p>\n

As caracter\u00edsticas dos chans condicionan a presenza de especies vexetais concretas e determinan a aparici\u00f3n de comunidades espec\u00edficas.<\/p>\n

Tres maquetas representan tres chans de Galicia: un chan maduro, profundo, con tres horizontes diferenciados (A, B e C), e moi evolucionado, apto para que se asenten nel bosques de \u00e1rbores caducifolios. Un chan novo, pouco profundo (cun \u00fanico horizonte, o A) que permite o asentamento de vexetaci\u00f3n de enraizamiento superficial e pouca altura, como a matogueira. E un chan de duna arenoso, no que as plantas son aut\u00e9nticas especialistas en resistir condici\u00f3ns adversas (a mobilidade do chan, a salinidade,…).<\/p>\n

Sandbox virtual<\/strong><\/p>\n

Tr\u00e1tase dunha mesa virtual sandbox, tablets con contidos educativos e outros\"\"<\/a>
\nelementos complementarios que xeran un espazo totalmente integrador. O
\nelemento estrela \u00e9 a mesa interactiva, que incorpora unha fascinante
\ncombinaci\u00f3n de xogo tradicional e tecnolox\u00eda. Con ela podemos modelar unha
\npaisaxe en relevo, proxectar un mapa topogr\u00e1fico de forma dixital e, por \u00faltimo,
\nincorporar auga, que seguir\u00e1 os sucos marcados no modelado. Con esta
\nmagn\u00edfica ferramenta poderemos explorar de forma intuitiva a relaci\u00f3n entre
\nxeomorfolox\u00eda e axentes atmosf\u00e9ricos, xogando nunha contorna m\u00e1xica.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>Un lugar para vivir<\/strong><\/p>\n

A maior porcentaxe de seres vivos local\u00edzase, aproximadamente, entre o 3.000 m. de altura e o 2.000 m. baixo a superficie do mar. Tam\u00e9n se co\u00f1ece a existencia de organismos a 3.000 m de profundidade, dentro da cortiza terrestre; outros viven mesmo a 8.400 m., no mar, e na atmosfera, atop\u00e1ronse bacterias a 11.000 m. de altitude.<\/p>\n

Ao mover a barra met\u00e1lica aparece no monitor unha especie representativa de cada unha das cotas seleccionadas.<\/p>\n

\"\"<\/a>Os seres vivos<\/strong><\/p>\n

Dependendo do noso obxectivo podemos clasificar ao conxunto dos seres vivos de diferentes formas. Ademais das propostas por bot\u00e1nicos, zo\u00f3logos ou microbi\u00f3logos hai infinidade de posibilidades.<\/p>\n

Nunha pantalla aparecen sucesivamente imaxes de diferentes especies, para darnos unha idea da enorme variedade de seres vivos que existen no planeta. Podemos facer que aparezan por grupos, segundo 5 clasificaci\u00f3ns sinxelas: a do coci\u00f1eiro, a de Arist\u00f3teles, por tama\u00f1os, segundo o lugar onde viven ou a forma de locomoci\u00f3n.<\/p>\n

\"\"<\/a>Clasificaci\u00f3n<\/strong><\/p>\n

A clasificaci\u00f3n \u00e9 a ordenaci\u00f3n dos organismos en grupos base\u00e1ndose nas s\u00faas semellanzas e diferenzas. Desta maneira todos os seres vivos p\u00f3dense situar nunha \u00e1rbore no que as ra\u00edces ser\u00edan as orixes da vida. Os organismos m\u00e1is antigos vanse separando en ramas que engloban as distintas categor\u00edas (reino, tipo, clase, orde, familia, x\u00e9nero e especie), ata chegar \u00e1 s\u00faa m\u00e1xima diversificaci\u00f3n na copa.<\/p>\n

A trav\u00e9s dun xogo no que se van dando pistas, podemos colocar a cada organismo no grupo que lle corresponda, segundo a clasificaci\u00f3n actual dos seres vivos.<\/p>\n

\"\"<\/a>19. Biomas<\/strong><\/p>\n

En \u00e1reas moi extensas da Terra p\u00f3dense observar zonas nas que se repiten combinaci\u00f3ns de organismos asociadas a espazos caracter\u00edsticos: son os biomas.<\/p>\n

Hai uns poucos biomas principais que se atopan distribu\u00eddos como fajas horizontais ao redor do mundo. Son: a tundra, a taiga, o bosque caducifolio t\u00e9pedo, o bosque mediterr\u00e1neo, o deserto, a prader\u00eda e o bosque tropical.<\/p>\n

Neste m\u00f3dulo temos unha serie de pulsadores situados nun mapamundi que nos permitir\u00e1n acceder a unha serie de imaxes dos grandes ecosistemas existentes na Terra.<\/p>\n

\"\"<\/a>Diversidade da vida<\/strong><\/p>\n

A biodiversidade \u00e9 a variedade de formas de vida existentes no noso planeta. \u00c9 fundamental para funci\u00f3ns vitais dos ecosistemas como: a produci\u00f3n de os\u00edxeno, auga e nutrientes, o tratamento de residuos, a limpeza do aire e da auga e a regulaci\u00f3n do clima.<\/p>\n

Neste xogo de computador temos 4 ecosistemas: 2 terrestres (duna e bosque de ribeira) e dous mari\u00f1os (substrato rochoso e substrato arenoso). Habemos de colocar unha serie de especies en cada un deles ata conseguir saber cal \u00e9 o que presenta maior biodiversidade.<\/p>\n

\"\"<\/a>De aqu\u00ed cara al\u00e1<\/strong><\/p>\n

As migraci\u00f3ns son unha das adaptaci\u00f3ns m\u00e1is sorprendentes dos animais. Reguladas sobre todo polos ciclos reprodutivos da especie, a dispo\u00f1ibilidade de alimentos, a duraci\u00f3n do d\u00eda, o cambio nas condici\u00f3ns qu\u00edmicas da auga, etc., rep\u00edtense anualmente con poucas variaci\u00f3ns.<\/p>\n

Ademais das aves e alg\u00fans peixes e insectos, as baleas e as tartarugas mari\u00f1as son outros dos animais que realizan migraci\u00f3ns de longa distancia.<\/p>\n

Pulsando un bot\u00f3n podemos ver a ruta migratoria dunha determinada especie e na pantalla do computador obtemos informaci\u00f3n sobre ela.<\/p>\n

\"\"<\/a>Coexistir e convivir<\/strong><\/p>\n

As relaci\u00f3ns entre os seres vivos poden ter lugar entre membros dunha mesma especie, en grupos familiares ou sociais, ou tam\u00e9n entre individuos de distintas especies. Algunhas destas \u00faltimas supo\u00f1en comportamentos como o dos peixes pallaso que se esconden entre os venenosos tent\u00e1culos dunha anemone e a cambio prot\u00e9xena contra alg\u00fans dos seus depredadores, algas e fungos que viven xuntos formando un liquen, entre outras.<\/p>\n

Os marcos cadrados colocados nas barras te\u00f1en nunha cara unha foto dunha desas relaci\u00f3ns e na outra unha frase que a explica.<\/p>\n

\"\"<\/a>Alimentos vivos<\/strong><\/p>\n

Todos os seres vivos que poboan un ecosistema est\u00e1n unidos por relaci\u00f3ns alimenticias. O conxunto destas relaci\u00f3ns constit\u00fae as cadeas tr\u00f3ficas, que poden organizarse segundo unha xerarqu\u00eda composta por un pequeno n\u00famero de niveis: os produtores, os consumidores primarios, os consumidores secundarios e os descomponedores.<\/p>\n

Aqu\u00ed hai tres redes tr\u00f3ficas. Na punta da frecha vai o depredador e detr\u00e1s a presa. Ao presionar o bot\u00f3n verde ac\u00e9ndese unha luz vermella que nos indica que habemos de adivi\u00f1ar que ser vivo falta neste lugar da cadea.<\/p>\n

\"\"<\/a>Equilibrio<\/strong><\/p>\n

Todos os ecosistemas te\u00f1en un estado de equilibrio que se altera facilmente por modificaci\u00f3ns das condici\u00f3ns do medio ou pola eliminaci\u00f3n dalg\u00fan dos seres vivos que o compo\u00f1en. Neste xogo podemos elaborar un ecosistema \u00e1 carta: seleccionamos os individuos e a cantidade de cada un deles. Posteriormente pulsamos na calculadora e aparece unha gr\u00e1fica que indica o tipo de futuro que lle espera ao ecosistema que creamos e a cada unha das especies que o compo\u00f1en: unhas diminuir\u00e1n en n\u00famero de individuos e outras aumentar\u00e1n…<\/p>\n

\u00a0<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A Biosfera \u00e9 a parte da Terra onde \u00e9 posible a vida. Nela todo est\u00e1 interrelacionado. A atmosfera interv\u00e9n no ciclo da auga e proporciona gases para a respiraci\u00f3n e a fotos\u00edntesis. As plantas proporcionan alimento e os\u00edxeno aos animais. Estes producen di\u00f3xido de carbono, o cal \u00e9 absorbido polas plantas. O chan cont\u00e9n nutrientes […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1070,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1643"}],"collection":[{"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1643"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2523,"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1643\/revisions\/2523"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/naturnova.afundacion.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}